Η Κίνα ξαναγράφει τους όρους του γάμου – και οι γυναίκες φοβούνται για το μέλλον τους

Η Κίνα ξαναγράφει τους όρους του γάμου – και οι γυναίκες ανησυχούν

Στην Κίνα, μια αργή αλλά αισθητή αλλαγή μεταμορφώνει την έννοια του γάμου. Οι νέοι νόμοι, οι κοινωνικές πιέσεις και η μεταβαλλόμενη κουλτούρα των σχέσεων συνθέτουν ένα τοπίο που θυμίζει περισσότερο σύμβαση παρά δέσμευση καρδιάς. Και ενώ η χώρα προβάλλει την οικογένεια ως θεμέλιο της κοινωνίας, οι γυναίκες αρχίζουν να αναρωτιούνται: ποιος πραγματικά ωφελείται από αυτούς τους νέους όρους;

Την τελευταία δεκαετία, οι οικονομικές ανισότητες και η άνοδος των τιμών της κατοικίας έχουν αλλάξει ριζικά το πώς αντιλαμβάνονται οι νέοι τον γάμο. Παραδοσιακά, ο άνδρας έπρεπε να εξασφαλίσει σπίτι και σταθερό εισόδημα πριν παντρευτεί – μια απαίτηση που τώρα βαραίνει περισσότερο από ποτέ. Την ίδια στιγμή, η νομοθεσία γύρω από τα περιουσιακά δικαιώματα και τη φροντίδα των παιδιών έχει δημιουργήσει μια αίσθηση ανασφάλειας στις γυναίκες, που βλέπουν τη θέση τους μέσα στον θεσμό να περιορίζεται.

Από το 2025, ο νέος νόμος για το διαζύγιο και τη μοιρασιά της περιουσίας καταργεί τον αυτόματο διαχωρισμό των κοινών περιουσιακών στοιχείων. Με απλά λόγια, το σπίτι, το αυτοκίνητο ή ο λογαριασμός που μέχρι τώρα θεωρούνταν «κοινά», πλέον δεν είναι απαραίτητα έτσι.

Πλέον, κάθε σύζυγος μπορεί να διεκδικήσει μόνο ό,τι μπορεί να αποδείξει ότι αγόρασε ή πλήρωσε ο ίδιος/η ίδια. Αν, για παράδειγμα, ένα σπίτι είναι στο όνομα του άντρα ή έχει πληρωθεί από τη δική του οικογένεια, τότε σε περίπτωση διαζυγίου η γυναίκα δεν έχει αυτόματα δικαίωμα σε αυτό — εκτός αν μπορεί να δείξει ότι συνέβαλε οικονομικά στην αγορά του.

Μέχρι τώρα, ο νόμος θεωρούσε πως ό,τι αποκτιόταν μέσα στον γάμο ήταν «κοινό», ακόμα κι αν η γυναίκα δεν είχε εισόδημα, γιατί η φροντίδα του σπιτιού και των παιδιών λογιζόταν ως έμμεση συμβολή. Τώρα όμως, αυτό δεν υπολογίζεται. Το κράτος λέει πως ο στόχος είναι να μειωθούν τα «διαζύγια-μαϊμού», όπου κάποιοι χώριζαν για να αποφύγουν φόρους ή να κερδίσουν οικονομικά.

Πολλές νέες Κινέζες μορφωμένες γυναίκες επιλέγουν πλέον να μην παντρευτούν καθόλου, προτιμώντας την ανεξαρτησία και την προσωπική εξέλιξη από μια ένωση που μοιάζει να τις εγκλωβίζει. Αυτή η στάση έχει αρχίσει να προβληματίζει το κράτος, το οποίο προσπαθεί να ενθαρρύνει τους γάμους και τις γεννήσεις μέσα από φορολογικά κίνητρα και κοινωνικές εκστρατείες. Ωστόσο, για πολλές γυναίκες, η πραγματικότητα μοιάζει διαφορετική: λιγότερη ισότητα, περισσότερη πίεση.

Στο κέντρο της συζήτησης βρίσκεται το ερώτημα της επιλογής. Μπορεί μια γυναίκα στην Κίνα του σήμερα να ορίσει ελεύθερα τη ζωή της χωρίς να θεωρηθεί «αντικοινωνική» ή «εγωίστρια»; Μπορεί να θέλει καριέρα, ανεξαρτησία ή καθόλου γάμο χωρίς να κριθεί; Το κοινωνικό βλέμμα παραμένει αυστηρό, και οι αλλαγές στους νόμους συχνά καθρεφτίζουν μια βαθύτερη ανάγκη ελέγχου, όχι απελευθέρωσης.

Ο γάμος στην Κίνα βρίσκεται πλέον σε σταυροδρόμι. Από τη μια πλευρά, η παράδοση, η οικογένεια, η ασφάλεια. Από την άλλη, η νέα γυναίκα που διεκδικεί ισότητα, φωνή και χώρο να αναπνεύσει. Ανάμεσα στα δύο, ένας θεσμός που προσπαθεί να επιβιώσει μέσα σε μια κοινωνία που αλλάζει πιο γρήγορα απ’ όσο προλαβαίνουν να προσαρμοστούν οι αξίες της.

Η Κίνα ίσως όντως ξαναγράφει τους όρους του γάμου. Το ερώτημα είναι αν το κάνει για να προσαρμοστεί στο μέλλον — ή για να διατηρήσει το παρελθόν.